Ο σαγηνευτικός κόσμος των manga

Έχετε ακούσει τις λέξεις Manga ή Anime; Εχετε ποτέ διαβάσει tankobon; Σε τι διαφέρει το shonen από το shojo; Μήπως είμαστε όλοι gaijin; Αν τα προαναφερόμενα σας φαίνονται... γιαπωνέζικα, έχετε απόλυτο δίκιο! Είναι η γλώσσα των Manga – Anime, που είναι ένα από τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου (μαζί με τα πάσης φύσεως ηλεκτρονικά gadgets… και το sushi).

1. Τι είναι Manga;
Manga είναι η ιαπωνική λέξη για τα κόμιξ. Εκτός Ιαπωνίας η λέξη αυτή αναφέρεται στα κόμιξ που παράγονται στην Ιαπωνία. Τα Manga, έχοντας τις ρίζες τους σε παραδοσιακά ιαπωνικά είδη σχεδίου και ζωγραφικής και επηρεασμένα από τα αμερικανικά κόμιξ, πήραν τη σύγχρονη μορφή τους μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μερικά από τα πιο πετυχημένα Manga διασκευάζονται σε anime, κινούμενα σχέδια. Οι ιστορίες τους δεν παραμένουν πάντα οι ίδιες, αλλά διασκευάζονται κι αυτές ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι ελκυστικό σε ευρύτερο κοινό.

2. Manga για παιδιά 6 έως 106 ετών!
Τα Manga διαβάζονται παντού, στο σπίτι, στο λεωφορείο, στην καφετέρια... και κάθε ώρα της ημέρας, το πρωί πριν από τη δουλειά ή το σχολείο, στο μεσημεριανό διάλειμμα, στον απογευματινό ελεύθερο χρόνο. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι τα Manga είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας κυρίως στην Ιαπωνία. Κι ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά των Manga από τα δυτικά κόμιξ, πέρα από τις αισθητικές και εικαστικές διαφορές τους. Τα δυτικά κόμιξ, ακόμα και τα πολύ δημοφιλή, δεν κατάφεραν ποτέ να έχουν τόσο πλατιά αποδοχή.
Η εκρηκτική επιτυχία του Manga μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οφείλεται στην εμπνευσμένη συλλογική προσπάθεια καλλιτεχνών να προσφέρουν ψυχαγωγία και διασκέδαση σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, διερύνοντας τη θεματική και εισάγοντας πρωτότυπα και εντυπωσιακά αισθητικά στοιχεία στα έργα τους. Στόχος τους ήταν να κάνουν τους μικρούς αναγνώστες να συνεχίσουν να διαβάζουν Manga και όταν μεγάλωναν. Και όπως είναι ολοφάνερο, το πέτυχαν.

3. Oι αριθμοί που εντυπωσιάζουν
Η Ιαπωνία αποτελεί σήμερα την υπερδύναμη στα κόμιξ σε όλο τον κόσμο, με τζίρο που έχει υπερσκελίσει τις αντίστοιχες βιομηχανίες των ΗΠΑ και της Γαλλίας. Σε γενικές γραμμές, μπορεί να υπολογιστεί ότι σε εθνικό επίπεδο και μόνο από τις μεγάλες εκδοτικές εταιρείες πανεθνικής εμβέλειας βγαίνουν 13 μεγάλα εβδομαδιαία περιοδικά, 10 δεκαπενθήμερα και γύρω στα 20 μηνιαία περιοδικά ευρείας κυκλοφορίας. Τη δεκαετία του ’90 οι πωλήσεις κατ’ έτος των περιοδικών Manga βρισκόταν στα 350 δισ. Γιεν (2,7 δισ. ευρώ) και των βιβλίων τσέπης manga στα 250 δισ. Γιεν (1,09 δισ. ευρώ). Αν υπολογίσουμε τον πληθυσμό της Ιαπωνίας σε περίπου 120 εκατομμύρια, τότε κάθε Ιάπωνας ξοδεύει για τα αγαπημένα του Manga κοντά στα 2.000 Γιεν (15,38 ευρώ) κάθε χρόνο ανελλιπώς.
Εκατοντάδες εκδοτικές εταιρείες φροντίζουν να τροφοδοτούν την αγορά με Manga. Μεγαλύτερες πωλήσεις παρουσιάζουν οι εκδοτικοί κολοσσοί Kodansha, Shueisha και Shogakukan. Ένα από τα Manga με τις περισσότερες πωλήσεις τόσο στην Ιαπωνία, όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι το Naruto. Μόνο στην Ιαπωνία, έχει κάνει πωλήσεις που ξεπέρασαν τα 71 εκατομμύρια αντίτυπα – έως τον τόμο αριθμό 36.

4. Το μοναδικό στυλ των Manga
Δεν υπάρχει περίπτωση να δει κάποιος μια εικόνα Manga και να μην καταλάβει ότι είναι Manga. Το στυλ, η αισθητική, το υπόβαθρο, τα χρώματα, οι φωτοσκιάσεις, οι μορφές, οι εκφράσεις, όλα είναι μοναδικά.

• Οι χαρακτήρες: Τα μάτια των ηρώων είναι πάντα τεράστια σε σχέση με το πρόσωπό τους, η μύτη και το στόμα τους πάλι είναι δυσανάλογα μικρά. Τα μαλλιά τους έχουν απίθανα χρώματα, από κατακίτρινο ή μωβ ως κόκκινο της φωτιάς. Οι κομμώσεις είναι εξίσου απίθανες, με υπερβολικά πυκνά και μακριά μαλλιά ή κοντά με ασύμετρο σχήμα.

• Οι εκφράσεις: Όταν ένας ήρωας Manga είναι χαρούμενος και γελά, το στόμα του ανοίγει διάπλατα και καλύπτει σχεδόν όλο το πρόσωπό του, ενώ τα πελώρια μάτια του κλείνουν και μοιάζουν με μικρές χαραμάδες. Όταν όμως ένας ήρωας λυπάται και κλαίει, τότε τα μάτια του μετατρέπονται σε κουβάδες που ξεχειλίζουν από δάκρυα... ή σε καταρράχτες! Κι αν κάποιος θυμώσει, τότε γίνεται κατακόκκινος και καυτοί ατμοί πετάγονται απ’ όλο το σώμα του.

• Η αφήγηση: Τα Manga αφηγούνται τις ιστορίες τους με τρόπο κινηματογραφικό. Κάθε καρέ είναι σαν ένα κινηματογραφικό πλάνο με ολοκληρωμένο νόημα και ψυχολογικό υπόβαθρο και συνδέεται λειτουργικά με τα προηγούμενα και τα επόμενα καρέ, εντείνοντας παράλληλα τα συναισθήματα και την ψυχολογική ταύτιση του αναγνώστη με το έργο.

• Το Format: Τα Manga ανοίγουν και διαβάζονται από δεξιά προς τα αριστερά. Εχουν γίνει απόπειρες να εκδοθούν Manga σελιδοποιημένα κατά τα δυτικά πρότυπα, δηλαδή από αριστερά προς τα δεξιά, κάτι όμως που δεν χαροποίησε καθόλου ούτε τους Ιάπωνες δημιουργούς (που θεωρούν ότι τέτοιες παρεμβάσεις αλλοιώνουν την αισθητική και μειώνουν την καλλιτεχνική αξία των έργων τους), ούτε τους Ιάπωνες εκδότες (που δεν συμπαθούν τις παρεμβάσεις στις παραγωγές τους), ούτε τους μη Ιάπωνες λάτρεις των Manga (που νιώθουν ότι η δυτικοποίηση είναι τουλάχιστον καταστροφική).